Newsweek 'Tüm zamanların en iyi 100 kitabı' listesini yayımladı ama listede
Dostoyevski, Franz Kafka, Anton Çehov, Albert Camus, Montaigne, Honoré de
Balzac, Victor Hugo, gibi dünya edebiyatının büyük isimlerinin olmaması
eleştiriliyor. Adalet Ağaoğlu, Elif Şafak ve Ayşe Kulin listeyi NTVMSNBC'ye
yorumladı.

Adalet Ağaoğlu:
İDEOLOJİLERE GÖRE YAPILIYOR
Zaten bu
tarz listelerden haz etmiyorum çünkü edebiyatı kategorize etmeyi doğru
bulmuyorum. Bazı isimler var, bazı isimler yok. Edebiyatta bunu sevmiyorum.
'Kadın yazar' sınıflandırmasına da bu yüzden karşı çıkıyorum. Sonuçta bu
listeler, sınıflandırmalar ideolojilere göre yapılıyor.

'NEYİ
SATABİLİRİZ' ANLAYIŞI ÖN PLANDA
Kategorize edildiği zaman 'kime göre, neye
göre ve kimler tarafından yapıldığı' önem taşıyor. Zamanında Kafka'nın Rus
edebiyat çevrelerince görmezden gelinmesi bile ideolojilerin ne kadar
belirleyici olduğunu gösteriyor. Yani tamamen siyasal güdümler ve 'neyi
satabiliriz' anlayışı ön planda.

Batı'nın etnik temelli bir bakışı var.
Sonuçta böyle listeleri ideolojiler ve siyaset belirliyor. Bir de ırksal
dayanışmalar var tabii. Etnik gruplar arasında dayanışma var. Mesela bizde, o
dayanışmayı göremiyoruz. Çünkü biz bizi sevmiyoruz.

DOSTOYEVSKİ'NİN
OLMAMASINA ÇOK ŞAŞIRDIM
Dostoyevski'nin, Camus'nun, Kafka'nın olmamasına
tabii çok şaşırdım. Gösteri sanatlarıyla ilgilenen genç dünayaya çok yakın
durmuyor mu acaba...

BATI NE YAPARSA, O ÖNE ÇIKARILIYOR
Ayrıca bir
gerçek var, Batı ne yaparsa doğuda ve bizde o öne çıkarılıyor. Medya Batı neyi
beğenirse onu beğeniyor. Batı ne yazarsa, neyi severse onu alıyoruz. Mesela ben
başarılı bir kitap yazdığım zaman hemen batıya benzetiliyordum. Yani 'bizde de
bunun gibiler var' demeye getiriyorlardı.

EDEBİYATIMIZ BİLİNMEDEN AB DE
BİZİ ANLAYAMAZ
Aslında herkes kendi kültürüne sahip çıkmalı. Mesela Türkiye
Cumhuriyeti edebiyatı, şiiri bilinmediği sürece Avrupa Birliği de bizi
anlayamaz. İnsanımızı kavrayabilmek için Türkiye edebiyatını çok iyi bilmek
gerekiyor.

Elif Şafak:
TAVSİYE LİSTELERİ OLARAK GÖRMEKTEN YANAYIM
Sanat ve edebiyatta "en iyiler" listeleri her zaman için sorunlu ve eksik
olmuştur. Ben bu listeleri "otorite listeleri" olarak değil, "tavsiye listeleri"
olarak görmekten yanayım. Öyle bakarsak bu tür listeler faydalı olabilir. Yoksa
herhangi bir edebi eserin ne denli iyi olup olmadığına karar verecek tek bir
otorite vardır. O da okurdur.

AMERİKAN EDEBİYATI ÖN PLANDA
Newsweek'in hazırladığı listede çok kıymetli kitaplar var elbette ama bariz
şekilde Amerikan edebiyatının ön plana çıktığı bir liste bu. Bu bize dünyanın
başka yerlerinden gelen yazarların işlerinin ne kadar zor olduğunu bir kez daha
gösteriyor. Bugün Amerikada okunan kitapların sadece yüzde 2'si çeviri kitaplar.
Onlar da ağırlıklı olarak Fransızca, İspanyolca ve Japonca.

'DOĞULU'
YAZARIN İŞİ BAŞTAN ZOR
Amerikadaki edebiyat çevreleri dış dünyaya kapalı
olabiliyor. Yani bir "Doğulu" yazarın işi baştan zor. Türkiye'den gelen bizlerin
ise işi daha da zor. Ne tam "Avrupa edebiyatı" ne "egzotik" doğu edebiyatına
giriyoruz. Bu tür listelerin en sınırlı tarafı evrensel değil belli Batı
merkezci olmaları.

Listede elbette Rus edebiyatından daha çok isim
görmeyi beklerdim. Tabii günün birinde Ahmet Hamdi Tanpınar'ı da bu listede
görmek ne güzel olur.

BENİM LİSTELERİM RUH HALİME GÖRE DEĞİŞİR
Benim
ilk on kitabım sürekli değişir. Ruh halime göre. Bugünkü ilk on kitabım ile bir
hafta sonrakiler aynı olmayabilir. Okumak ucu açık bir süreç, devamlı bir akış.
Listeleri yap boz gibi görmekten yanayım.

Ayşe Kulin:
HEP AYNI ŞEY,
BATI'NIN BAKIŞI
Edebiyatta bu tarz listeleri açıkçası çok doğru bulmuyorum.
O yüzden listeye bakmayı bile çok gerekli görmüyorum. Çünkü bu tarz listelerde
her zaman aynı şeyi, Batı'nın bakışını görüyoruz.

DÜNYANIN MERKEZİ
OLDUKLARINI ZANNEDİYORLAR
Batıda öyle bir inanış var ki; bütün kültürlerin
onların hakimiyeti altında olduğunu zannediyorlar. Dünyanın merkezi olduklarını,
her zaman en iyi olduklarını zannediyorlar. Müzik Batı müziği, edebiyat batı
edebiyatıdır...

MİLYONLARCA İNSAN İKİ ÇUBUKLA YEMEK YİYOR
Bilmiyorlar ki dünyada milyonlarca insan iki çubukla yemek yiyor.
Milyonlarca insan kendi kültürünü yaşıyor. Ama Batı, bu kültürleri hiçbir zaman
görmüyor bile...
ntvmsnbc

Özet:

Andrey Bolkonski ve olaylar
Prens Nikolai Bolkonski, kızı Marya ile
Smolensk ci­varında bir malikânede yaşamaktadır. Oğlu Andrey ise evlidir ve
Saint Petersburg’da oturmaktadır. Mutsuz bir evliliği vardır ve hayatının
toplumda yükseleceği zaman anlam kaza­nacağını düşünmektedir. 1805
seferberliği sırasında, hamile eşini babasının yanına bırakarak Rus ordusuna
katılır. Bir sü­re sonra, kendini göstermeye başlar. Fakat savaşta yaralanır
ve yaralı bir hâlde savaş meydanında terk edilir. Andrey bir süre sonra kurtulur
ve ailesinin yanına döner. Eşi doğum ya­parken ölmüş, doğan oğlu Nikolai ise
sağ kalmıştır. Andrey, 1806-1809 yılları arasında ordudan ayrılır ve malikânede
ha­yatının anlamını sorgular. Sürekli yeni akımların peşinde ko­şar. Bir
gün, Kont Uya Andreiç’in kızı Nataşa ile arkadaşlık et­meye başlar ve ona
âşık olur. Fakat babası bir süre için evlen­melerine izin vermez. Nataşa ile
nişanlılığını duyurmaz. Nata-şa’yı bir süre şehirden ayrılmak zorunda olduğu
için Pierre Bezuhov’a emanet eder.Nataşa, Pierre’in kötü yürekli karısı
Elena’nın ahlaksız emellerine alet olur. Elena, Nataşa’yı kardeşi Anatol
Kura-gin’le tanıştırır. Aralarında bir ilişki başlar. Oysa Anatol evlidir.
Nataşa onun evli olduğunu anlayınca hata yaptığını kabulle­nir. Bu ilişkiyi
duyan Andrey hüsrana uğrar.Andrey, hayatına neşe katan Nataşa’nın ihanetini
kabul-’ lenemez. Tekrar orduya katılır. Bu arada babası kalp sektesin­den
ölür. Marya malikânede yapayalnız ve savunmasız kalır. Nataşa’nın kardeşi ve
Andrey’in arkadaşı Nikolai Rostov ona yardım eder. Bu arada savaşta yaralanan
Andrey Mosko­va’ya getirilir. Nataşa ve ailesi onu bulur. Nataşa ile Andrey
barışırlar. Fakat Andrey kısa bir süre sonra ölür ve oğlu Niko-lai’ı Rostov’la
evlenen Marya büyütür.Pierre Bezuhov ve OlaylarPierre, Kont Bezuhov’un
gayrimeşru çocuğudur. Ro­manın başında ölmek üzere olan babasının başı
ucundadır. Babası kendisini nüfus kütüğüne geçirmiş ve yüklü bir mirasın vârisi
olmuştur. Fakat Kont’un ilk vârisi olan Vasili Ku-ragin bu vasiyetnameyi yok
etmeye çalışır, başaramaz. Bunu beceremeyince Pierre’i kandırır ve kızı Elena
ile evlendirir. Elena, tutkularının esiri olan, ahlaksız fakat sosyetenin önde
gelen kadınlarından biridir. Pierre, onun başkaları ile olan ilişkilerine
anlayınca ayrılırlar.Pierre, mason teşkilatına katılır. Bu akımın etkisiyle
mali­kânesinin bulunduğu yerde okul ve hastane yapmaya kalkar. Fakat
masonlarla ilgili olarak hayal kırıklığına uğrar bir süre sonra.Pierre, aynı
zamanda Andrey’in en yakın arkadaşıdır. O-nun Nataşa ile birleşmesi için elinden
geleni yapar; fakat ba­şarılı olamaz. Ayrıca o da Nataşa’ya ilgi duymaya
başladığı için ondan uzaklaşır.İki yıl sonra, Pierre’in karısı ölür. Pierre,
Fransız kuvvetle­rinin Rusya’yı istila etmesi sebebiyle Borodino savaşına
katı­lır. Savaştan sonra Pierre şekil ve kıyafetini değiştirir ve
Na-polyon’u öldürmeye karar verir. Fakat esir düşer. Pierre esir düştüğü sırada
dine sarılır ve mason anlayışından tamamen uzaklaşır.Pierre, esaret sonrası
malikânesine döner ve Nataşa ile evlenir. Yedi sene geçmiştir. Sosyal
idealizmini devam ettiren, mutlu bir aile sahibi biridir.
Nikolai
Rostov
Rostov ailesi, daha sıradan ve iyi niyetli İnsanlardan olu­şur.
Ailenin yeğeni Sonya çocukluğundan beri Nikolai’ı sev­mektedir. Nikolai,
1805 yılında bir subay olarak Avustur­ya’ya gider. Bir çarpışma sırasında
yaralanır ve savaştan aşırı derecede korkar. Fakat malikânesine döndüğünde
ailesi onu bir kahraman gibi karşılar. O da savaşı olduğundan daha büyük,
kendisini daha cesur gösterir. Bundan sonra birkaç savaşa daha katılır ve iyi
bir harp subayı olur.Aile maddi sıkıntı içindedir. Çocukların zengin birileriyle
evlenmelerini arzu etmektedirler. Bu yüzden, Nikolai’ın Son-ya ile evlenmesine
karşıdırlar. Nikolai bir süre sonra kahra­manlık madalyasına layık görülür.
Bu arada Nikolai, Marya ile ilgilenmeye başlar, bir süre sonra da ona âşık olur.
Fakat hâlâ Sonya ile nişanlıdır.Moskova yanmıştır. Rostov ailesi tüm mallarını,
mülkleri­ni kaybeder. 1813′te ailenin reisi kont ölür. Malikâne satılır ve
bir başka ev kiralanır. Sonya, bu şartlar altında Nikolai’a bir mektup
göndererek aralarındaki ilişkiyi sonlandırır. Marya Bolkonski ile
evlenebilecektir. Nikolai, hayatını muhafazakâr bir kır centilmeni olarak
sürdürmeye başlar. Aileler arası evli­likle birleşen bir mutlulukla, ülke
içindeki barışla roman son bulur. [via]